Chądzyny Kuski

W XV-wiecznych źródłach różne części wsi Chądzyny występowały pod wspólną nazwą, dlatego trudno jest dokładnie ustalić początki każdej z nich, oddzielnie występują dopiero w XVI wieku, jednak mnogość materiałów źródłowych wskazuje na to, że podział istniał już wcześniej. Według historyków właśnie ta część Chądzyn należy do najstarszych, a pierwsze wzmianki o niej pojawiają się już w 1402 roku. W tymże roku kroniki wspominają rycerza Kotlewa z Chądzyna. Rycerze z tej wsi dali się poznać jako wierni woje księcia Kazimierza II i niejaki Stanisław z Chądzyna w 1434 roku dostał pewne nadania ziemskie w ziemi bełskiej na Rusi, która ówcześnie należała do książąt mazowieckich.

W następnych latach wspomina się Mikołaja i Piotra z Chądzyna oraz Stanisława. W końcu XV wieku dziedziczył tu Jan z Chądzyna, a na początku XVI wieku Andrzej. W tym czasie tą miejscowość zaczęto zapisywać jako Chandzino Minor, czyli Chądzyno Małe, ale już spis podatkowy z 1531 roku nazywa tą wieś Chandzini-Kuski. Nazwa powstała zapewne od przydomku jednego z dziedziczących tu rycerzy. Według tych danych współwłaścicielami byli: Marcin Szaszkowicz, Andrzej Roniec, wdowa po Jakubie (zapewne ta sama co w Chądzynie-Krusze), Maciej Gisic, Bernard Gisic, Wojciech Falkowicz i Paweł Badlowicz. Każdy z nich posiadał po ćwierć włóki ziemi.

Spis podatkowy z 1578 roku wspomina wielu właścicieli wsi, byli to: Jan Grzyb, Stanisław Simanowicz, Tomasz, Piotr, Jan Sczeplko, Stanisław Pietrzik i wdowa po Antonim. Posiadali od ćwierć do jednej włóki ziemi.

Kolejne dzieje tej wsi są podobne jak dzieje wsi Chądzyno-Krusie. Dziedziczyli tu głównie Chądzyńscy, przyjmujący z czasem herb Ciołek, ale też inne rody zaczęły mieć nadziały ziemskie w tej wsi. Spis właścicieli z 1783 roku wspomina pięciu dziedziców w Kuśkach. Byli to: Charzyńscy, Chądzyńscy, Chodubscy, Dobrosielscy i Krzykowscy.

W 1827 roku było tu 15 domów i 115 mieszkańców. W tamtych czasach nazwę zapisywano jako Chądzyno-Kuśki.

W XIX wieku ta wieś nadal była zaściankiem szlacheckim, pełnym niewielkich drewnianych dworów. Budownictwo szlacheckie było głównie drewniane, poszyte słomą. Jednak obszernością i wyposażeniem starano się wyróżniać od chat chłopskich. W środku zazwyczaj była sień, a po bokach dwie izby, z których jedna była alkierzem. Wyposażenie w sprzęty było ubogie. Całość ogrodzona była płotem z chrustu lub żerdzi. W pobliżu takiego dworu były zazwyczaj chałupy o czterech izbach zwane czworakami. Mieszkali tam poddani chłopi i służba. Tak opisuje chaty ubogiej szlachty XVIII-wieczny pamiętnikarz J. Kitowicz "Małej szlachty mieszkania nie różniły się od chłopskich chałup, snopkami częstokroć poszywane. W tym tylko różnica była, iż przed szlacheckim dworkiem musiały być koniecznie wrota wysokie, choć podwórze całe było płotem chruścianym ogrodzone, i druga, że dworek szlachcica miał dwie izby po rogach a sień w środku, gdy przeciwnie u chałupy chłopskiej sień jest z czoła a za nią izba, a w tyle komora".

Przez cały XIX wiek był to zaścianek szlachecki. W 1921 roku naliczono w tej miejscowości 11 domów i 101 mieszkańców. Nazwę zapisywano jako Chądzyno-Kuśki, wieś należała do gminy Gutkowo.


Wirtualny spacer
emapa
SCDPJPII
KRUS2
Rozkład jazdy PKS
ePUAP