Czarnocin

Nazwa pochodzi od nazwy osobowej "Czarnota". Wieś powstała na przełomie XIV i XV wieku. Pierwsza pisana wzmianka pojawia się w 1400 roku (Czarnoczyno), wtedy to zapisano notatkę o Mikołaju zwanym Kwaszenin herbu Rogala z Czarnocina, był on kanonikiem łęczyckim. Następne wzmianki pochodzą z 1471 roku, kiedy to Jan i Wojciech z Czarnocina zastawili swoje wsie na rzecz Marcina z Wilczej Góry (okolice Sierpca).

Rycerze dziedziczący w tej wsi mieli liczne kontakty z powiatem sierpeckim i w połowie XV wieku jeden z nich, Andrzej z Kanigowa został kasztelanem sierpeckim. Był to dosyć bogaty szlachcic posiadający wiele wsi, wśród nich był też Czarnocin i Czarnocinek, które to przekazał swojej córce Eufemii.

W końcu XV wieku dziedzicami wsi byli Jan, a następnie Mikołaj z Czarnocina. Mikołaj był dosyć ważnym rycerzem i zapisano informacje, że poczynił pewne zamiany dóbr z księciem Januszem II.

Na początku XVI wieku właścicielami byli rycerze z Lekowa, według spisu podatkowego z 1531 roku w Czarnocinie było 9 włók ziemi ornej. Być może właśnie z rodu Lekowskich wywodzili się rycerze, którzy około 1533 roku zaczęli używać nazwiska Czarnoccy. Pierwszym znanym Czarnockim z Czarnocina był Feliks syn Stanisława. W następnych latach wymienia się: Aleksandra, Macieja i Andrzeja synów Jakuba, używali oni również nazwiska Czarnoccy.

W 1544 roku notuje się następujących dziedziców: Marcina i Stanisława synów Stanisława oraz Andrzeja, Stanisława, Wojciecha i Jana z synem Markiem, wszyscy oni pisali się z Czarnocina. Według danych z 1578 roku właścicielem wsi był Maciej Czarnocki.

Czarnoccy dziedziczyli tu zapewne jeszcze w pierwszej połowie XVII wieku, jednak był to ubogi ród szlachecki, a po najeździe szwedzkim (potop szwedzki) wielu szlachciców zubożało jeszcze bardziej i wyprzedało swoje ziemie. Czarnoccy sprzedali Czarnocin Pawłowi Mostowskiemu z Mostowa i osiedlili się w ziemi ciechanowskiej. Czarnoccy pojawiają się jeszcze w 1697 roku podczas elekcji króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, wtedy to Jakub i Wawrzyniec Czarnoccy podpisali się pod aktem elekcji reprezentując ziemię ciechanowską. Od drugiej połowy XVII wieku dziedzicem wsi był Paweł Mostowski herbu Dołęga. Był to zamożny i utytułowany szlachcic, pisarz ziemski płocki, podkomorzy płocki (1696), bywał też posłem na sejmy. Stał się twórcą potęgi rodu Mostowskich. Ożenił się z Kunegundą Kępską i miał jednego syna Teodora vel Bogdana.

Teodor Mostowski został na początku XVIII wieku kolejnym dziedzicem wsi. Należał do elity ziemi płockiej. W 1722 roku został kasztelanem sierpskim, potem raciąskim, w końcu w 1746 roku został kasztelanem płockim. Ożenił się z Ludwiką Kruszyńską córką kasztelana gdańskiego, miał pięciu synów, wśród nich Pawła-Michała, który odziedziczył Czarnocin. Była to ciekawa postać swoich czasów.

Paweł Mostowski (1721-1781) był człowiekiem niezwykle gwałtownym i ambitnym. "w mowie, piśmie i uczynkach bardzo nieskrupulatny, miał życie pełne kłótni i procesów". Karierę zaczynał jako oficer w wojsku polskim. W latach czterdziestych XVIII wieku przyłączył się do stronników Familii (Czartoryskich) i dzięki temu uzyskał urząd wojewody pomorskiego (zapłacił za to 12 000 dukatów). Rządził na Pomorzu (Prusy Królewskie) twardą ręką przez co skłócił się z miejscową szlachtą. Jego działalność na Pomorzy zaniepokoiła króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i żeby nie urazić jego ambicji przeniósł go na urząd wojewody mazowieckiego (dzięki sprytowi Mostowski zarobił na zamianie 16 000 dukatów). Mostowski z czasem jednak zmienił front, przestał popierać króla i Familię i związał się z konfederacją barską, która zbrojnie walczyła z siłami królewskimi i Rosjanami. Należał do władz konfederacji. Planował zamordowanie króla. Wobec klęsk konfederatów musiał wyjechać za granicę. Jego liczne dobra, w tym zapewne i Czarnocin, zostały złupione. Mostowski kupił dwór pod Paryżem i zaczął nazywać się księciem. W czasie Rewolucji Amerykańskiej wysłał do Kongresu memoriał tytułując się księciem, w którym proponował utworzenie w Ameryce "hrabstwa Mostów" i wysłanie tam polskich osadników, tworzących odrębne państwo "Nowa Polska", w zamian wysłał do władz amerykańskich cudowny balsam leczący rannych żołnierzy. Zmarł Paryżu w 1781 roku.

Po jego śmierci dobra w Polsce odziedziczyli jego synowie Józef i Tadeusz, którzy mieli większe poczucie rzeczywistości i odegrali bardzo pozytywną rolę w naszej historii. Józef (1763-1817) był posłem na Sejm Wielki i współredagował Konstytucję 3 Maja. Natomiast jego brat Tadeusz również uczestniczył w tworzeniu Konstytucji, ale przede wszystkim dał się poznać jako zdolny administrator. Był ministrem spraw wewnętrznych w czasach Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego. Wiele zawdzięcza mu Warszawa, dzięki niemu wybudowano Teatr Wielki, zakładał aleje i parki istniejące do dziś.

Bracia Mostowscy nie długo dziedziczyli w Czarnocinie zapewne przed końcem XVIII wieku zajęci sprawami państwowymi sprzedali dobra w okolicach Mławy.

Na początku XIX wieku dziedzicem tych dóbr został Adam Bagieński. Bagieński utrzymywał przy swoim dworze kapelana (w 1817 roku ksiądz Łukasz Karniewski, w 1819 ksiądz Prawdzicki z zakonu pijarów). Kapelan za pozwoleniem Bagieńskiego uczył okoliczne dzieci. Nie otrzymywał za to żadnych specjalnych dodatków, nie było też oddzielnego budynku szkolnego. "Miewał dzieci do nauk 18 lub mniej lub więcej i tylko męskiej płci. Czytają książki elementarne oraz czytać i pisać, i początkowej arytmetyki, znaczny postępek czynią w swoich naukach. Bagieński chciał nawet wystawić budynek szkolny "gdyby to nie obrażało kolatora JW. Zielińskiego, pułkownika Wojsk Polskich i Prezesa Augustowskiego".

Tak, więc początki szkolnictwa w tej wsi sięgają 1817 roku, a wszystko dzięki zaangażowaniu Bagieńskiego i jego kapelanów.

Na początku XIX wieku Czarnocin był średniej wielkości osadą. W 1827 roku w tej wsi było 26 domów i 232 mieszkańców.

W XIX wieku nazwę zapisywano jako Czarnocin lub Czarnocino. Miejscowość należała do gminy Regimin i parafii Niedzbórz. Tak opisano ta miejscowość w 1880 roku. "Przy wsi znajduje się: kaplica, wiatrak i kuźnia. Folwark i osada młyńska, liczy 87 mieszkańców, 10 domów z tych 4 murowane". Wieś włościańska dzieliła się na dwie części na: Czarnocin kontrowers i Czarnocin-Smętne. Obie liczyły 37 domów i 297 mieszkańców. Powierzchnia wsi wynosiła 511 mórg, w tym 317 mórg ziemi ornej. Dobra ziemskie Czarnocin składały się z folwarków: Czarnocin, Ochotnia i Pachtarnia. Całość miała 1 457 mórg, zostały kupione w 1868 roku za 26 100 rubli. Na początku XX wieku właścicielem tych dóbr był Franciszek Studziarski.

Według spisu powszechnego z 1921 roku w tej wsi było 18 domów i 137 mieszkańców. W miejscowym folwarku było 5 domów i 73 mieszkańców. Czarnocin należał do gminy Regimin w powiecie ciechanowskim. Oprócz Czarnocina wsi i folwarku wyróżniano też osady: Czarnocin-Kontrowers, Czarnocin-Ochotnia, Czarnocin-Pachtarnia, Czarnocin-Smętne i Czarnocin-Szachowizna, wszystkie powstały po podziale majątku Czarnocin.

Według Księgi Adresowej Polski z 1929 roku właścicielami miejscowego majątku ziemskiego byli: Bronisław Kuskowski (216 ha) oraz Julian Łebkowski (125 ha). W okresie międzywojennym kowalem w tej wsi był C. Osiecki.

Zabytkiem Czarnocina jest murowana kaplica z 1897 roku. Wewnątrz jest obraz z drugiej połowy XVIII wieku, jest też ambona ludowo-rokokowa z końca XVIII wieku. Zabytkowa jest również rzeźba Chrystusa Ukrzyżowanego na krzyżu o charakterze barokowym z XVIII wieku.


Wirtualny spacer
ePUAP
emapa
SCDPJPII
Regionalny system ostrzegania