Giżyn

Osadnictwo w tej wsi sięga wielu wieków wstecz. Archeolodzy odkryli tu wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe.

Natomiast udokumentowane dzieje Giżyna sięgają XIV wieku. Nazwa miejscowości pochodzi do dawnego imienia Giza/Giża. W 1349 roku określono granicę oprawy wdowiej księżnej Elżbiety, wśród licznych wsi wymieniono też Gyzyno, czyli współczesny Giżyn. Do tego właśnie roku była to wieś książęca, która następnie została nadana bliżej nie znanemu rycerzowi. Na początku XV wieku dziedzicem wsi był niejaki Dzierszek z Giżyna. W tym czasie notuje się również innych rycerzy: Dziersława, Przecława, Piotra i Wita. Była to osada rycerska, mieszkało tu wielu rycerzy nie wyróżniających się z spośród "braci szlacheckiej". Dopiero w ostatnich latach XV wieku spotyka się wzmianki o Piotrze z Giżyna sędzi zawkrzeńskim i staroście ciechanowskim.

W początkach XVI wieku część wsi przeszło na własność rodziny Radzymińskich. W czasie spisu podatkowego z 1531 roku wśród dziedziców wymienia się: Pawła Grzywę oraz Radzymińskich. We wsi był już wtedy młyn.

W drugiej połowie XVI wieku właścicielami wsi byli: Feliks Grzywa oraz Mikołaj i Jakub. Mikołaj i Jakub pochodzili z rodu herbu Kościesza z ziemi rawskiej. Używali przydomku Grzywa, był to średniozamożny ród szlachecki. Z uwagi na to, że dziedziczyli tu rycerzy zwani Grzywa również Giżyn zmienił nazwę na Gizyno Grzywa. W końcu XVI wieku było tu pięć włók ziemi uprawnej, nadal istniał młyn.

Ród Grzywów herbu Kościesza niedługo dziedziczył w tej wsi. Właścicielami zostali Radzymińscy. Niestety niewiele można o tym rodzie powiedzieć, brak jest źródeł. Radzymińscy dziedziczyli tu do połowy XVIII wieku, wtedy to Barbara Radzymińska wyszła za mąż za Józefa z Nieborowa i Kobylnik Kobylnickiego, pochodzącego z ziemi wyszogrodzkiej. W posagu wniosła mu zapewne Gizino i od tej pory była to wieś należąca do Kobylnickich. Józef Kobylnicki należał do średniozamożnej szlachty. Posiadał urzędy łowczego zakroczymskiego i cześnika wyszogrodzkiego. Po Józefie Kobylnickim wieś stała się własnością któregoś z jego licznych synów. Regestr diecezjów z 1783 roku wspomina, że właścicielem był Kobylnicki cześnikowicz. W pierwszej połowie XIX wieku była to średniej wielkości osada, w 1827 roku była to wieś w województwie płockim, obwodzie mławskim, powiecie mławskim i parafii Umierzysz, liczyła 17 domów i 175 mieszkańców.

Obszerny opis wsi z 1882 roku można znaleźć w Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego. Według niego: była to wieś w powicie mławskim, w gminie i parafii Unierzyż. Za czasów pruskich [zabór pruski] powszechnie nazwane Giżyno i dziś tak powszechnie zwane, leży nad strugą od Sulerzyża biegnąca, ma dymów 21 [domów] i wiatrak, ludność 227; obszar razem z Budami poniżej wyszczególnionymi około 62 włók; graniczy od wschodu z Wolą kanigowską i Ościsłowem, tym ostatnim powiatu ciechanowskiego; na południu z Glinojeckiem (...) na północ z Gizinkiem i Koskowem Kmiecym, w dawnych czasach tylko z Gizinkiem. Własność na teraz cząstkowa. Gizino Baranek w powyżej oznaczonem ograniczeniu od zachodu Gizina, nad rzeką Wkrą. Dom 1, młyn i wiatrak, ludność pod Gizinem objęta, jest nomenklatura do Gizina wydzielona, teraz oddzielną własność cząstkową stanowiąca. Gizińskie Budy: Polskie, Topolewszczyzna, Czerwonka, Nowiny; razem dymów 23, ludność 271; to wszystko w ograniczeniu Gizina od strony północnej (...).

W 1921 roku w tej wsi było 30 domów i 213 mieszkańców. Gizino należało do gminy Unierzyż w powiecie mławskim.

W okresie międzywojennym w tej wsi był sklep spożywczy należący do K. Retkowskiego.


Wirtualny spacer
emapa
SCDPJPII
KRUS2
Rozkład jazdy PKS
ePUAP