Mdzewo

Pochodzenie nazwy tej wsi nie jest jasne i historycy zakwalifikowali ją jako nazwę niejasną. Historia Mdzewa zaczyna się w 1440 roku, wtedy to po raz pierwszy wymienia się w kronikach nazwę Mdzewo.

Wieś należała do rycerzy herbu Dołęga. Z nich to, w końcu XV wieku, wyodrębnił się ród Mdzewskich herbu Dołęga. Pierwszym znanym przedstawicielem tego rodu był Mikołaj Mdzewski. Cieszył się on wielkim uznaniem króla Jana Olbrachta. Gdy wielu rycerzy utraciło swoje majątki w wyniku nie stawienia się na wyprawę wojenną 1497 roku, król przekazał właśnie skonfiskowane wsie właśnie Mdzewskiemu, który uczestniczył w wyprawie wojennej. W ten sposób Mikołaj z jednowioskowego rycerza stał się bardzo bogatym szlachcicem.

Po Mikołaju Mdzewskim w pierwszej połowie XVI wieku dziedziczył tu Andrzej Mdzewski , a następnie Wojciech Mdzewski, który był znanym rycerzem w wojnach z Moskwą. Ożenił się z Zofią Tańską i miał kilku synów, po śmierci żony został księdzem. Dobra Mdzewo (oraz Mdzewko i Strzegowo) objęli synowie: Tomasz, Stanisław, Paweł i Jan.

Dobra Mdzewo odziedziczył z czasem Paweł Mdzewski pisarz ziemski zawkrzeński, który miał syna Stefana, dziedzica dóbr w pierwszej połowie XVII wieku. Stefan Mdzewski również posiadał urząd pisarza ziemskiego. Miał on dwóch synów: Pawła i Stefana. Paweł Mdzewski został w 1678 roku podstolim płockim i objął dobra Mdzewo, a jego brat Stefan został zakonnikiem i stał się najsłynniejszym przedstawicielem rodu. Urodził się zapewne w Mdzewie. Żył w latach 1653-1718. Wstąpił do zakonu dominikanów i w 1671 roku złożył śluby zakonne. Dzięki zdolnościom szybko awansował, był wykładowcą teologii i przeorem dominikanów w Warszawie. Z czasem został jednym z głównych teologów w Polsce, prowadził liczne dysputy religijne. Zdobył liczne zaszczyty i urzędy w Kościele, stał się oficjałem generalnym kurii prymasowskiej. W początkach XVIII wieku związał się politycznie z królem Stanisławem Leszczczyńskim i został kanclerzem żony królewskiej, asystował przy koronacji Leszczyńskiego. Mdzewski zmarł w 1718 roku w Gnieźnie. Oprócz niego znany był też dominikanin Tomasz Mdzewski, syn Stanisława. Jak widać w rodzinie Mdzewskich było wielu duchownych, kroniki z XVIII wieku notują też Michała Mdzewskiego, kanonika płockiego i biskupa delkońskiego oraz Kajetana kanonika płockiego (1788).

Jak wspomniano właścicielem Mdzewa w końcu XVII wieku był Paweł Mdzewski podstoli płocki. Kroniki milczą o jego potomkach i zapewne Mdzewo przeszło na własność któregoś z jego bratanków. Był to zapewne Karol Mdzewski dziedziczący w początkach XVIII wieku, po nim właścicielem wsi był Antoni Mdzewski. Oprócz Mdzewa posiadał on też jakieś dobra na Ukrainie, ponieważ dzierżył urząd skarbnika winnickiego, następnie został też cześnikiem sierpskim. Jest notowany jako właściciel wsi w 1783 roku. Ten sam był właścicielem Strzegowa, ponieważ Mdzewo było częścią dóbr strzegowskich.

W 1827 roku było tu 16 domów i 184 mieszkańców. W czasie uwłaszczenia z 1864 roku utworzono 31 gospodarstw na 645 morgach ziemi. Przez jakiś czas istniał tu jeszcze folwark należący do dóbr strzegowskich, który jednak przez końcem XIX wieku rozparcelowano. W 1886 roku naliczono 28 domów i 349 mieszkańców oraz 908 mórg ziemi rolnej. We wsi była karczma. W 1921 roku było w Mdzewie 47 domów i 397 mieszkańców. Oprócz katolików mieszkało tu też 9 ewangelików (zapewne pochodzenia niemieckiego, ale podali narodowość polską) oraz 6 Żydów. Wieś należała do gminy Unierzyż.

W okresie międzywojennym działał tu wiatrak stanowiący własność S. Płocharskiego.


Wirtualny spacer
ePUAP
emapa
SCDPJPII
Regionalny system ostrzegania