Strzegowo

Pierwsza wzmianka o Strzegowie w 1349 r. określa granice dzielnicy stanowiącej odprawę wdowią dla księżnej Elżbiety, w tymże dokumencie wymienia się Strzegowo In Płock, czyli Strzegowo ziemi płockiej. W tym czasie była to duża osada, gdyż wymienia się ją w państwowych dokumentach. Położenie Strzegowa po obu stronach rzeki Wkry sprawiało pewne problemy, ponieważ rzeka oddzielała powiat raciąski od ziemi Zawkrzeńskiej. Historycy uważają, że pierwotne osadnictwo rozwinęło się po prawej stronie Wkry, gdyż we wspomnianym dokumencie umiejscowiono ją w ziemi płockiej, do której należał powiat raciąski.

Nazwa Strzegowo pochodzi od słowiańskiego imienia "Strzeg". Oprócz wspomnianego dokumentu z 1349 roku nie zachowały się żadne inne wzmianki źródłowe z XIV w. Dużo więcej informacji pochodzi z XV w. Notuje się tu możny ród rycerski herbu Dołęga. Twórcą potęgi rodu i jego protoplastą był Stanisław ze Strzegowa. Notowany jest on po raz pierwszy w dokumentach książęcych w 1406 roku. Stanisław był właścicielem Strzegowa, Pokrytek oraz Prusocina. Zaczynał karierę jako zastępca na rokach sądowych, występował w imieniu różnych ziemian w sporach sądowych. W 1412 r. został wyznaczony do występowania przed wysłannikiem króla węgierskiego w sprawach o rabunki krzyżackie. Dzięki zasługom dla Księstwa, został mianowany sędzią Zawkrzeńskim. Mieszkał na stałe w Strzegowie i na jego prośbę w dniu 3.02.1420 r. biskup płocki erygował tu parafię. Był zaufanym księcia, reprezentując go często w sporach prawnych i dzięki temu otrzymał nadania ziemskie w ziemi wiskiej. W 1429 r. uzyskał prestiżowy urząd sędziego ziemskiego płockiego. Uczestniczył w misjach dyplomatycznych, należał do doradców księcia płockiego Władysława I. Stanisław ze Strzegowa zmarł ok. 1457 r. Przed śmiercią Stanisław podzielił swoje liczne dobra między synów. Mikołaj wziął ławsk w ziemi wiskiej, Wojciech obie wsie Pokrytki, a Zawisza otrzymał Strzegowo i Prusocin. Tak więc kolejnym dziedzicem Strzegowa został Zawisza ze Strzegowa, syn Stanisława. Notowany jest do 1494 r.

W kolejnych latach (1494-1500) wymienia się Bernarda, Jana i Leonarda ze Strzegowa, zapewne synów Zawiszy. Według danych z 1531 r. wieś miała ponad 2 włóki obszaru, a jej dziedzicem był niejaki Dziersław ze Strzegowa, być może wnuk Zawiszy. Z czasem ród ze Strzegowa przyjął nazwisko Strzegowski herbu Dołęga. Przed końcem XVI wymarł Ród Strzegowskich, a dobra po nich objęli Mdzewscy. Mdzewscy w tym czasie byli dosyć zamożnym rodem i w ten sposób w początkach XVII wieku zostali jedynymi dziedzicami Strzegowa.

Strzegowo w końcu XVIII wieku było dużą miejscowością, ośrodkiem parafii. Była tu karczma. Mieszkało tu prawie 200 osób. W 1827 r. było tu 25 domów i 229 mieszkańców. W czasie powstania styczniowego Strzegowo było widownią potyczki partyzanckiej. W dniu 15.03.1863 r. wycofujący się oddział Z. Padlewskiego stoczył tu potyczkę z Kozakami.

Rozwój Strzegowa zaczął się w drugiej połowie XIX w. Po uwłaszczeniu ziemi, zaczął rozwijać się przemysł. Powstała wtedy potrzeba rozwoju lokalnych ośrodków handlowych, w których sprzedawane były płody rolne i kupowano wyroby przemysłowe. Według wzmianki zamieszczonej w Słowniku Królestwa Polskiego z 1880 r. zanotowano, że Strzegowo leży przy drodze bitej z Płocka do Mławy, posiada kościół drewniany, urzad gminy, szkołę początkową, hutę szklaną o 3 w. od wsi (40 robotników), hamernię (z prod. na 300 rs.), tartak (600 rs. prod), młyn wodny, cegielnię, karczmę, 46 domów, 510 mieszkańców.

Dobra ziemskie Strzegowa składały się w drugiej połowie XIX w. z folwarków Strzegowo i Augustowo. Rozwój Strzegowa następował również na przełomie XIX i XX w. Powstał tu duży rynek, na którym odbywały się słynne targi poniedziałkowe, które przetrwały po dzień dzisiejszy. Dzięki temu osada bardzo szybko się rozwijała, przybywało domów i mieszkańców. Strzegowo w 1921 r. liczyło już 192 domy i 1853 mieszkańców.

Według Księgi Adresowej Polski z 1929 r. Strzegowo było miejscowością bardzo rozwiniętą gospodarczo. Liczba osób zajmujących się handlem, rzemiosłem, usługami i przemysłem dorównywała niektórym niewielkim miastom.

W 1910 r. powstała Ochotnicza Straż Pożarna. W 1948 r. odbudowano szkołę, która uległa zniszczeniu w wyniku pożaru w 1945 r. W 1945 r. powstało gimnazjum, a w 1963 r. Liceum Ogólnokształcące. W 1945 r. mieszkańcy Strzegowa i okolic założyli spółdzielnię "Spożywców", która liczyła 450 członków. W 1957 r. Gminna Spółdzielnia "SCh" zasięgiem swoim obejmowała 28 wsi i posiadała piekarnię, masarnię, magazyny zbożowo-nawozowe, 27 sklepów , a od 1966 r. restaurację.

Od 1967 r. nastąpił znaczny rozkwit budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego. W 1946 r. uruchomiono Ośrodek Zdrowia. W 1947 r. powstało przedszkole, zaś w 1948 r. powstała Gminna Biblioteka Publiczna. W 1956 r. wybudowano lecznicę weterynarii dla zwierząt, ze składnicą zwłok zwierzęcych. W 1966 r. oddano do użytku Internat LO dla 120 uczniów. W 1988 r. oddano do użytku nowy Ośrodek Zdrowia z mieszkaniami dla personelu medycznego. Wybudowano budynek filii POM, na bazie którego powstała Spółdzielnia Kółek Rolniczych.

W 1972 r. uchwałą WRN w Warszawie w powiecie mławskim utworzono Gminę Strzegowo. W skład Gminy weszło 28 sołectw. W 1974 r. w centrum Strzegowa oddano do użytku nowy budynek Urzędu Gminy oraz budynek Komisariatu Policji.

W 1976 r. w wyniku reorganizacji w skład Gminy Strzegowo zostały włączone tereny byłej Gminy Niedzbórz. Zwiększyła się powierzchnia geodezyjna gminy i wynosi do dnia dzisiejszego 21 423 ha.


Wirtualny spacer
emapa
SCDPJPII
KRUS2
Rozkład jazdy PKS
ePUAP